Zawory kulowe są szeroko stosowane w różnego rodzaju instalacjach rurowych ze względu na swoją prostą konstrukcję i niezawodność. Istnieje wiele rodzajów zaworów kulowych dedykowanych do różnych zastosowań. Dowiedz się, jak działają najczęściej używane zawory kulowe i jak je prawidłowo zainstalować. Podpowiemy również, jak rozpoznać, czy zawór kulowy jest otwarty czy zamknięty.
Jak działa zawór kulowy?
Konstrukcja zaworu kulowego jest bardzo prosta. Wewnątrz jego korpusu znajduje się gniazdo, w którym umieszczona jest wydrążona kula. W jednej osi pozwala ona na swobodny przepływ cieczy lub gazu, natomiast po obróceniu jej o 90°, całkowicie blokuje przepływ. Kulisty kształt, pod wpływem ciśnienia, szczelnie zamyka się, zapewniając maksymalną szczelność. Ręczna dźwignia służy do obracania kuli i posiada ograniczenia ruchu, umożliwiając jedynie obrót o 90°. Dźwignia może mieć różne kształty, takie jak motylek lub obręcz.
Jakie są typy zaworów kulowych?
Na rynku dostępne są różne typy zaworów kulowych, które pełnią różne funkcje. Najpopularniejsze z nich to:
- Zawór kulowy gazowy - wykonany głównie z mosiądzu, służy do odcięcia instalacji gazowej. Ze względu na łatwopalność gazu, takie zawory cechują się dużą wytrzymałością i trwałością.
- Zawór odcinający - pozwala na odcinanie instalacji od zasilania. Dostępny w różnych rozmiarach i wykonany z różnych materiałów, takich jak mosiądz, stal czy tworzywo sztuczne.
- Zawór kulowy zwrotny - ten model działa całkowicie automatycznie, a jego rolą jest dbanie o jednokierunkowy przepływ cieczy. Gdy ciśnienie na wyjściu jest większe niż na wejściu, kula zostaje dosunięta i blokuje przepływ. W normalnym stanie niewielka sprężynka wypycha kulę, umożliwiając przepływ cieczy.
- Zawór regulacyjny - stosowany jest do kontroli przepływu cieczy. Pozwala na zwiększanie lub zmniejszanie ilości wody w instalacji za zaworem.
- Zawór kołnierzowy - jest przeznaczony do większych rurociągów i może pracować pod wyższym ciśnieniem. Montaż z użyciem kołnierza zapewnia mu szczelność i trwałość.
- Zawór kulowy z filtrem - daje możliwość wyłapania zanieczyszczeń przed pompą lub innymi drogimi urządzeniami, co przedłuża trwałość całej instalacji.
Zawory kulowe są powszechnie stosowane zarówno w instalacjach domowych, jak i przemysłowych. Ich prosta konstrukcja i niezawodność sprawiają, że są popularnym rozwiązaniem o konkurencyjnej cenie.
W którą stronę zamyka się zawór kulowy?
Wielu użytkowników ma trudności z określeniem, w którą stronę należy zamknąć zawór kulowy. W przypadku większości zaworów z dźwignią, zasada jest prosta. Rączka wzdłuż zaworu oznacza, że ciecz przepływa swobodnie, natomiast rączka prostopadła odcina zasilanie. Dźwignię można ustawić pod dowolnym kątem, co pozwala ograniczyć przepływ wody.
Zawory z pokrętłem lub motylkiem nie posiadają oznaczeń "on" i "off". W przypadku tych modeli obowiązuje zasada związana z ruchem wskazówek zegara. Zawór jest dokręcany zgodnie z ruchem wskazówek zegara (czyli zamykany) i odkręcany w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Pełne zamknięcie lub otwarcie zaworu sygnalizowane jest wyczuwalnym oporem.
Jak uszczelnić zawór kulowy?
Niewłaściwie zamontowany zawór kulowy wodny może z czasem przeciekać. Dlatego istotne jest odpowiednie uszczelnienie połączenia urządzenia z rurociągami. Sposób wykonania zależy od rodzaju materiału, z którego wykonane są rury. Ważne jest, aby cała instalacja była spójna. Oznacza to, że rurociągi metalowe powinny być kontrolowane za pomocą zaworu kulowego stalowego.
Przykłady uszczelnienia dla różnych typów zaworów:
- Zawór kulowy stalowy, z gwintem uszczelnia się za pomocą pakuł lub taśmy polimerowej owiniętej na gwincie.
- Zawór kulowy z tworzywa sztucznego używa się przy niskim ciśnieniu. Uszczelnienie odbywa się za pomocą połączenia na zacisk lub na gorąco. Czasem stosuje się również oringi uszczelniające.
- Zawory kulowe mosiężne, często używane w instalacjach gazowych, posiadają uszczelnienia wykonane z PTFE (tworzywa sztucznego). W instalacjach wodnych stosuje się pakuły lub taśmy polimerowe, podobnie jak w przypadku zaworów stalowych.
Staranne wykonanie uszczelnienia i dokładne zabezpieczenie połączenia zapewni trwałość i niezawodność zaworu.
